Pāli · Sutta Piṭaka (Pāli, Mahāsaṅgīti)Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca: “kiṁ nu kho, bhante, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, mayā: ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ pana, bhante, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Etampi kho, mahārāja, abyākataṁ mayā: ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ nu kho, bhante, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, mayā: ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ pana, bhante, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Etampi kho, mahārāja, abyākataṁ mayā: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “‘Kiṁ nu kho, bhante, hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno: ‘abyākataṁ kho etaṁ, mahārāja, mayā—hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi …pe…. “‘Kiṁ pana, bhante, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti iti puṭṭho samāno: ‘etampi kho, mahārāja, abyākataṁ mayā— neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vadesi. Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo, yenetaṁ abyākataṁ bhagavatā”ti?
“Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi. Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṁ gaṇetuṁ— ettakā vālukā iti vā …pe… ettakāni vālukasatasahassāni iti vā”ti? “No hetaṁ, bhante”. “Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṁ gaṇetuṁ— ettakāni udakāḷhakāni iti vā …pe… ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā”ti? “No hetaṁ, bhante”. “Taṁ kissa hetu”? “Mahā, bhante, samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho.
Evameva kho, mahārāja, yena rūpena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya, taṁ rūpaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ. Rūpasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho— seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti …pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti. Yāya vedanāya …pe… yāya saññāya …pe… yehi saṅkhārehi …pe….
Yena viññāṇena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya, taṁ viññāṇaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ. Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho— seyyathāpi mahāsamuddo. ‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upetī”ti.
English · Bhikkhu SujatoThen on a later occasion King Pasenadi of Kosala went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. He asked the Buddha exactly the same questions he had asked the nun Khemā, and received the same answers.